cụ kị
Định nghĩa
- Danh từ (thường dùng ở dạng láy "cụ kị"):
- Tổ tiên, ông bà đã khuất: "cụ kị" chỉ những người thuộc thế hệ trước trong gia đình, dòng họ, đã qua đời từ lâu, thường là ông bà cố hoặc xa hơn.
- Từ dùng để chỉ chung các thế hệ đi trước: Trong văn hóa Việt Nam, "cụ kị" mang tính tôn kính, nhấn mạnh sự liên kết giữa các thế hệ trong gia đình.
Ví dụ sử dụng
- (Gia đình tôi thường thắp hương để nhớ đến tổ tiên vào ngày giỗ.)
- (Phong tục thờ cúng tổ tiên là nét đẹp văn hóa của người Việt.)
- (Tổ tiên nhà tôi ngày xưa là những người nông dân chất phác.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "cụ kị" dùng trong văn cảnh trang trọng: Thường xuất hiện trong các bài văn tế, lễ cúng, hoặc khi nói về dòng họ.
- Lễ tế cụ kị được tổ chức long trọng hàng năm. (Lễ tế tổ tiên được tổ chức trang trọng hàng năm.)
- "cụ kị" kết hợp với "ông bà": Cụm từ "ông bà cụ kị" để chỉ tất cả tổ tiên.
- Con cháu phải biết ơn ông bà cụ kị. (Con cháu phải biết ơn tổ tiên.)
Biến thể và từ gần giống
- Cụ (danh từ): người ở thế hệ thứ ba trong gia đình (ông bà cố), cũng có thể chỉ người già nói chung.
- Cụ tôi năm nay đã 90 tuổi. (Ông cố tôi năm nay đã 90 tuổi.)
- Kị (danh từ): người ở thế hệ thứ tư trong gia đình (cụ cố), thường đã khuất.
- Kị tôi mất khi tôi chưa sinh ra. (Cụ cố tôi mất khi tôi chưa sinh ra.)
- Tổ tiên (danh từ): từ đồng nghĩa, chỉ những người thuộc dòng họ đã qua đời từ nhiều đời.
- Tổ tiên ta đã dựng nên đất nước này. (Tổ tiên ta đã xây dựng nên đất nước này.)
Từ đồng nghĩa
- Tổ tiên: từ trang trọng, chỉ các thế hệ đi trước trong dòng họ.
- Tiên tổ: từ Hán Việt, nghĩa tương tự, thường dùng trong văn bản.
- Ông bà: chỉ tổ tiên nói chung, nhưng ít trang trọng hơn "cụ kị".
Thành ngữ liên quan
- Thờ cúng cụ kị: hành động tôn kính và nhớ ơn tổ tiên qua các nghi lễ.
- Thờ cúng cụ kị là truyền thống lâu đời của người Việt. (Thờ cúng tổ tiên là truyền thống lâu đời của người Việt.)
- Phúc đức tại cụ kị: câu nói cho rằng phước lành con cháu hưởng là do công đức của tổ tiên.
- Họ cho rằng gia đình giàu có là nhờ phúc đức tại cụ kị. (Họ cho rằng gia đình giàu có là nhờ công đức của tổ tiên.)